|
กิจกรรมที่ 5 กิจกรรมศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
จากที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานแนวทาง
"การทำศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช โดยมีคอมพิวเตอร์
นั้นควรให้มีโปรแกรมที่สามารถแสดงลักษณะของพืชออกมาเป็นภาพสีได้เพื่อสะดวกในการอ้างอิงค้นคว้า"
เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2536 ณ สำนักงานชลประทานที่ 1 ทุ่งโฮเต็ล
จังหวัดเชียงใหม่ จะเห็นได้ว่าในขณะนั้น
โปรแกรมคอมพิวเตอร์ทางด้านการจัดการภาพนั้น ยังทำได้ลำบาก
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯได้จัดตั้งศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
สวนจิตรลดา และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงเสด็จเปิดอาคารธนาคารข้อมูลพันธุกรรมพืช ในวันพืชมงคล พ.ศ. 2537
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ฯ กับกรมป่าไม้ ได้จัดทำ
งานฐานข้อมูลพรรณไม้แห้ง และทรงพระราชทานให้ดำเนินการทำฐานข้อมูลพรรณไม้แห้ง
บันทึกตัวอย่างพรรณไม้แห้งบันทึกลงแผ่น Photo CD
และเมื่อแล้วเสร็จให้ทำสำเนาให้หน่วยงานนั้น ๆ
ทำการกำหนดหมายเลขตัวอย่างที่ทำการถ่ายภาพเป็นสไลด์
โดยเจ้าหน้าของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
การล้างฟิล์มสไลด์ดำเนินการที่ธนาคารพืชพรรณ สวนจิตรลดา
และนำฟิล์มสไลด์ที่ได้สแกนโดยใช้เครื่อง photo CD และบันทึกลงแผ่น แผ่นซีดีละ
110-114 ภาพ จัดทำทะเบียน ส่วนข้อมูลพรรณไม้บันทึกในโปรแกรม RFD
จากนั้นมาจัดการข้อมูล การบันทึกข้อมูลในระยะปีแรกๆ
ทางโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
สนับสนุนเครื่องคอมพิวเตอร์ และงบประมาณเพื่อจัดจ้างเจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูล
ดำเนินพร้อมกันที่ หอพรรณไม้ กรมป่าไม้ พิพิธภัณฑ์พืช กรมวิชาการเกษตร
และพิพิธภัณฑ์พืช มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
เป็นงานที่ละเอียดและทำได้ค่อนข้างช้า ภาพแผ่น ซีดีและทะเบียน
พระราชทานข้อมูลพรรณไม้แห้งแก่กรมวิชาการเกษตร
วันที่ 14 สิงหาคม 2540 ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา ทรงพระราชทานแนวทางให้
หาวิธีดำเนินการให้ข้อมูลเกี่ยวกับพันธุกรรมพืชของหน่วยงานต่างๆ
สื่อถึงกันในระบบเดียวกันได้ อยากจะทำฐานข้อมูลที่นักวิชาการทุกคน
จะใช้ในการค้นคว้าได้ด้วยกัน คิดว่าทำฐานข้อมูลในคอมพิวเตอร์
ซึ่งใช้การเรียกชื่อพืชที่ทุกคนจะเข้าถึงได้ เพื่อเป็นสื่อในระหว่างสถาบันต่าง
ๆ บุคคลต่าง ๆ ที่ทำการศึกษาให้สามารถใช้ฐานข้อมูลเดียวกัน
เพื่อให้การศึกษาไม่ซ้ำซ้อน
สามารถที่จะดำเนินการไปก้าวหน้าเป็นประโยชน์ทางวิชาการได้
วันที่ 21 มิถุนายน 2544 ในวโรกาส ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯทรงเปิดนิทรรศการ ทรัพยากรไทย :
อนุรักษ์และพัฒนาด้วยจิตสำนึกแห่งนักวิจัยไทย ณ ศาลาพระเกี้ยว
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทรงพระราชทานแผ่น ซีดีข้อมูลพรรณไม้แห้ง ให้กับกรมป่าไม้
กรมวิชาการเกษตร และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ผลการดำเนินการจนถึงปัจจุบัน
-
หอพรรณไม้ กรมป่าไม้ 116,963 ตัวอย่าง ซีดี 937 แผ่น
-
พิพิธภัณฑ์พืช กรมวิชาการเกษตร 56,497 ตัวอย่าง ซีดี 351
แผ่น
-
พิพิธภัณฑ์พืช มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 10,555 ตัวอย่าง
ซีดี 98 แผ่น
พระราชทานพระราโชวาทว่า "การมอบฐานข้อมูลทางด้านพืชในหน่วยงานต่าง ๆ นั้น
หน่วยงานต่าง ๆ มีหอพรรณไม้ เช่น กรมป่าไม้มีพืชที่นักวิชาการ นักวิจัยรุ่นเก่า
ๆ ได้เก็บตัวอย่างพรรณพืชแห้งเก็บไว้เป็นเวลาเกือบจะร้อยปีแล้ว
ตัวอย่างพรรณไม้เหล่านี้เป็นสิ่งที่มีค่าสูงจะเป็นประโยชน์ในด้านการศึกษา
แต่ว่าของต่าง ๆ เหล่านี้ย่อมเก่าแก่ไปตามกาลเวลาจะเสียหายอย่างน่าเสียดาย
แต่สมัยนี้เรามีเทคโนโลยีที่จะรักษาสิ่งเหล่านี้เพื่อให้นักวิชาการได้ศึกษาก็ขอให้ช่วยกันทำโครงการถ่ายรูปและถ่ายข้อมูลพรรณไม้
เพื่อเป็นฐานข้อมูล
แต่การเก็บฐานข้อมูลไว้แห่งเดียวอาจสูญหายได้ก็มีความคิดกันว่าจะให้หน่วยงานต่าง
ๆ ช่วยกันเก็บ
หากที่หนึ่งเกิดเหตุเสียหายไปก็จะได้มีข้อมูลเอาไว้ไม่สูญหายไปจากประเทศไทยหรือจากโลกนี้ไปหมด
ฐานข้อมูลนี้เป็นของมีค่าต้องช่วยกันดูแลให้ดีและผู้ที่จะมาใช้ให้ถูกต้อง
ให้เป็นประโยชน์แก่ประเทศไทยแก่มนุษยชาติต่อไปโครงการแบบนี้ไม่ใช่ว่าจะทำสำเร็จในเวลาสั้นๆ
ต้องมีโครงการระยะที่หนึ่ง ระยะที่สอง และระยะ ต่อๆ ไป "
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่อง มาจากพระราชดำริได้ประชุมร่วมกับหน่วยงาน
ต่างๆ เช่น กรมป่าไม้ กรมวิชาการเกษตร องค์การสวนพฤกษศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
มหาวิทยาลัยขอนแก่น ศูนย์พันธุวิศว กรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ
ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพ ฯลฯ ถึงแนวทางการใช้ข้อมูลพรรณไม้
ศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช สวนจิตรลดา ยังมีงานในหลายด้าน
จากการที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
ได้ดำเนินการสำรวจทรัพยากรกายภาพ ทรัพยากรชีวภาพ
ในพื้นที่ที่หน่วยราชการเข้าร่วมสนองพระราชดำริ เช่น
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ กองทัพเรือ
โดยดำเนินการศึกษาในพื้นที่หมู่ เกาะแสมสารและเกาะข้างเคียง อำเภอสัตหีบ
จังหวัดชลบุรี การสำรวจทรัพยากรตามเกาะในความรับผิดชอบกองทัพเรือ
ทั้งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน การดำเนินกิจกรรม
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ หน่วยบัญชาการทหารพัฒนา
พื้นที่เขาวังเขมร อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี การสำรวจทรัพยากรกายภาพ
ทรัพยากรชีวภาพโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ชลบุรี
การศึกษาชีววิทยาและนิเวศวิทยาในโครงการสร้างป่าตามแนวพระราชดำริและป่าพันธุกรรมพืช
ทับลาน ครบุรี จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ศูนย์ฝึกหนองระเวียง
ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล อิสาน วิทยาเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
จังหวัดนครราชสีมา คณาจารย์และนักวิจัยในสาขาวิชาต่างๆ ร่วมจัดทำฐานข้อมูล
เพื่อเชื่อมกับศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
สวนจิตรลดากิจกรรมศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
มีงานที่ดำเนินงานโดยศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
และงานที่ร่วมกับหน่วยงานที่เข้าร่วมสนองพระราชดำริ
เพื่อเป็นหน่วยงานกลางในการวางแผนดำเนินงาน พัฒนาเครือข่ายระบบข้อมูลสารสนเทศ
เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงและใช้ร่วมกันได้อย่างกว้างขวาง ได้แก่
ฐานข้อมูลพืชจากการสำรวจเก็บรวบรวม ฐานข้อมูลพรรณไม้แห้ง
ฐานข้อมูลสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ระบบการจัดเก็บข้อมูลทะเบียนพรรณไม้
การผลิตสื่อกราฟฟิก และเวบไซด์ต่างๆ ของ อพ.สธ. ดังสรุปรายละเอียดได้ดังนี้
5.1
งานที่ดำเนินงานโดยศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช
5.1.1 งานบันทึกข้อมูล/ดูแลฐานข้อมูล
ดำเนินการดูแลรักษาข้อมูลเดิมและบันทึกข้อมูลที่มีส่งเพิ่มเติมเข้ามาที่ศูนย์ข้อมูล
ตรวจเช็คความถูกต้องของข้อมูล ทั้งข้อมูลที่มีอยู่เดิมและข้อมูลที่เพิ่มขึ้น
พัฒนาและปรับปรุงระบบงานฐานข้อมูลพันธุกรรมพืช
บันทึกการจำแนกพรรณไม้ที่หอพรรณไม้กรมป่าไม้ และพิพิธภัณฑ์พืชสิรินธร
กรมวิชาการเกษตร โดยผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์
บันทึกแก้ไขข้อมูลพรรณไม้แห้งที่ตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์ แบ่งเป็น
5.1.2 งานที่ดำเนินงานโดยหน่วยข้อมูลสร้างจิตสำนึก (งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน)
โดยดำเนินงานร่วมกับสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร สวทช.
ในการพัฒนาระบบฐานข้อมูลสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
และระบบการจัดเก็บข้อมูลทะเบียนพรรณไม้ความก้าวหน้าของงานฐานข้อมูลทะเบียนพรรณไม้ดำเนินงานโดย
อพ.สธ. และสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร
ในส่วนของโครงการพัฒนาระบบเครือข่ายและบริหารจัดการคลังข้อมูลของ อพ.สธ.
มีดังนี้
1.
พัฒนาระบบข้อมูลทะเบียนพรรณไม้ในงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนและคลังข้อมูลพันธุกรรมพืช
ประกอบด้วยระบบย่อยดังต่อไปนี้
1.1 ระบบฐานข้อมูลทะเบียนพรรณไม้งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เป็นการปรับการทํางานจากเดิมที่ทางโรงเรียนต้องส่งข้อมูลทะเบียนพรรณไม้มาให้นักพฤกษศาสตร์ของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช
อันเนื่องมาจากพระราชดําริฯ ตรวจสอบความถูกต้องในรูปแบบของตาราง Excel
มาเป็นการส่งผ่านทางเครือข่ายอินเตอร์เน็ต ภายใต้ระบบ
"ฐานข้อมูลทะเบียนพรรณไม้" ซึ่งทําให้เกิดความสะดวกในการปฏิบัติงานระหว่างโรงเรียนสมาชิกและเจ้าหน้าที่พฤกษศาสตร์
1.2
ระบบฐานข้อมูลทะเบียนพรรณไม้สําหรับโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ เป็น
ระบบฐานข้อมูลที่ออกแบบมาเพื่อเสริมการเรียนรู้ด้านพฤกษศาสตร์ให้กับเด็กในโรงเรียนสมาชิก
เป็นระบบที่ต่อเนื่องจากการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล
รายละเอียดเพิ่มเติมนี้ประกอบด้วย ภาพ ข้อมูล ทางพฤกษศาสตร์ ของ ต้น ใบ ดอก ราก
ผล ลักษณะวิสัย และถิ่นอาศัย เป็นต้น
|
